Quy trình làm tranh thêu tay từ A-Z

Ngày đăng: 31/05/2019
Tranh thêu tay là một trong những sản phẩm thủ công vừa mang nét đẹp truyền thống vừa giàu giá trị nghệ thuật đã làm ngây ngất biết bao tâm hồn người yêu tranh. Vậy những tác phẩm nghệ thuật ấy đã được tạo nên như thế nào là một thắc mắc không nhỏ đối với rất nhiều người.

Tranh Thêu Tay được thêu trên nền vải lụa, vải thêu chuyên dụng với nhiều màu khác nhau nhưng phổ biến nhất vẫn là thêu trên nền vải màu đen và màu trắng. Nền vải màu trắng thường được sử dụng cho những bức tranh thêu cần sự tươi sáng như tranh thêu phong cảnh, tranh thêu các con vật…Còn nền vải màu đen dùng cho tranh cần thu hút sự chú ý ví dụ như những bức tranh thêu các loài hoa, tranh thêu tĩnh vật…

Nhưng việc lựa chọn nền vải để thêu cũng còn tùy thuộc họa tiết trên bức tranh, và sở thích riêng của người chơi tranh nữa.

1. Nguồn gốc nghề thêu

Cụ Lê Công Hành từng được cử đi sứ Trung Quốc, học được nghề thêu rồi trở về nước và truyền lại nghề cho dân làng Quất Động. Từ thế kỷ 17, nghề thêu phát triển rộng khắp cả nước, cụ Lê Công Hành trở thành ông tổ nghề thêu của cả Việt Nam.

quy trình thêu tranh thêu tay
Ông tổ nghề thêu Lê Công Hành

Trải qua bao thế kỷ, Quất Động vẫn giữ được vẻ cổ kính của làng quê Bắc Bộ. Trong khung cảnh bình yên của làng, đền thờ cụ Lê Công Hành uy nghi hiện ra, người được tôn vinh là ông tổ nghề thêu Việt Nam.

Không một cỗ máy hiện đại nào có thể thay thế được những đường nét tinh xảo mà tài hoa từ bàn tay của các nghệ nhân. Chúng như chứa đựng cả tâm hồn của người thêu trong đó. Giá trị quý báu, nét tinh hoa của nghệ thuật thêu tay truyền thống được hình thành như vậy.

2. Quy trình tạo nên bức tranh thêu tay

- Chọn và vẽ mẫu tranh lên giấy

Tranh thêu tay thường được thêu theo mẫu truyền thống điển hình như dòng tranh thêu tay phong thủy, hoặc thêu mô phỏng lại từ tranh vẽ hoặc ảnh chụp của các họa sỹ, nhiếp ảnh gia, thêu theo mẫu được thiết kế riêng tại xưởng hoặc theo mẫu bất kỳ mà khách hàng yêu cầu. Các mẫu này sẽ được vẽ lại trên giấy sau đó sẽ tiến hành chuyển mẫu vẽ sang vải.

quy trình thêu tranh - vẽ lên giấy

- Săm và chuyển thể hình ảnh từ tranh vẽ lên vải

Khi hoàn thành bản vẽ tay, toàn bộ phần hiện thực nội dung trên tranh vẽ tay tiếp tục được chuyển tới bộ phận kĩ thuật xử lí hình ảnh. Dùng kỹ thuật săm tay thủ công, vô cùng tỉ mỉ và đòi hỏi độ chính xác cao để chuyển thể hình ảnh từ giấy lên vải.

- Lựa chọn chỉ thêu

Để có bức tranh thêu tay đẹp đòi hỏi dùng tới rất nhiều loại chỉ màu khác nhau, từ sợi chỉ lớn đến sợi chỉ nhỏ, từ chỉ thô đến chỉ bóng, từ màu đậm đến màu nhạt. Khi quan sát bạn cũng dễ dàng nhìn thấy ngay trên chính một sợi chỉ thêu màu sắc cũng được chuyển màu dần từ đậm sang nhạt để tạo hiệu ứng màu sắc, sáng tối khi thêu.

Việc lựa chọn chỉ và phối màu cũng là cả một nghệ thuật đòi hỏi sự cảm nhận màu sắc, tư duy thẩm mỹ, kinh nghiệm và cả đôi mắt tinh tế của những người nghệ nhân thêu. Có những bức tranh, đặc biệt là tranh thêu phong cảnh có khi cần tới hàng trăm loại chỉ khác nhau để hoàn thiện.

quy trình thêu tranh từ a-z

- Thực hiện thêu tranh trên khung

Vải thêu sau khi vẽ mẫu sẽ được căng lên khung, sửa lại các nét không rõ và bắt đầu thêu. Trên thị trường có rất nhiều bức tranh thêu khi nhìn từ xa thì thấy tương đối, nhưng khi đến gần quan sát thì thấy rõ đường nét thêu thưa, mũi chỉ thêu dài, phối màu không chuẩn, đầu nối chỉ không kỹ càng, bị bung – sổ chỉ, nhìn rất thô…. Bởi vậy, tính nghệ thuật của bức tranh hoàn toàn phụ thuộc vào kỹ thuật thêu, phối chỉ, óc thẩm mỹ, độ cẩn thận, tỷ mỷ và tay nghề của mỗi nghệ nhân thêu.

- Kiểm tra và hoàn thiện

Sau khi thêu xong, tranh thêu sẽ được kiểm tra cẩn thận, cắt bỏ chỉ thừa, sửa chữa lỗi và tháo tranh ra khỏi khung thêu. Vệ sinh tranh thêu sau đó tiến hành đóng khung tranh hoàn thiện.

Thời gian để hoàn thiện một bức tranh thêu tay phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Tay nghề của nghệ nhân thêu, độ phức tạp, độ khó trong kỹ thuật thêu (ví dụ tranh thêu chân dung và tranh thêu 2 mặt luôn phức tạp, khó thêu và thêu lâu hơn tranh thêu 1 mặt rất nhiều), thời gian ngắn hay dài còn phụ thuộc kích thước và họa tiết của bức tranh nhiều hay ít – mật độ chỉ thêu trên vải như thế nào…

Những tác phẩm nghệ thuật để đời được tạo nên từ những đôi bàn tay thầm lặng. Thật cảm kích khi bạn dành thời gian đọc hết những chia sẻ này, hy vọng bạn sẽ hiểu thêm về tranh thêu tay, yêu thêm nét đẹp của một nghề thủ công truyền thống, thêm trân trọng những tác phẩm thêu tay đẹp mang nghệ thuật và trân quý cả những người nghệ nhân Thêu Việt ngày đêm miệt mài thêu lên những tác phẩm ấy.

 

Thêu Việt